درسنامه علوم دوم درس 2: هوای سالم، آب سالم

درسنامه علوم دوم درس 2: هوای سالم، آب سالم

درسنامه علوم دوم درس 2 هوای سالم، آب سالم همراه با دارا و سارا، دوست آب و هوا می‌شویم

در این درس یاد می‌گیریم

• چرا انسان، گیاه و جانور به آب و هوای سالم نیاز دارند.
• چه چیزهایی آب و هوا را آلوده می‌کنند.
• آب آشامیدنی چگونه آماده می‌شود.
• چطور آب را درست مصرف کنیم و مراقب طبیعت باشیم.

ویژگی‌های این درس‌نامه

• داستان و تصاویر کودکانه
• گفت‌وگوهای دارا و سارا
• مشاهده و فعالیت
• نکته‌های ایمنی
• پیوند با درس‌های بعد

نام دوست کوچک طبیعت: ..آقای /خانم …………………….دبستان ……..

سایت علمی و آموزشی فرامعلم
faramoallem.com

هوای سالم برای همه ی جانداران

دارا و سارا دوباره دفترچه‌های درس «زنگ علوم» را برداشتند. این بار می‌خواستند بدانند چگونه می‌توان از آب و هوا مراقبت کرد.
دارا: «درخت، گنجشک و ما چه چیز مشترکی لازم داریم؟»
سارا: «همه ی ما برای زنده ماندن به آب و هوا نیاز داریم!»

۱ هوا دور و بر ماست

هوا معمولاً دیده نمی‌شود؛ امّا همه‌جا دور ماست. وقتی با یک بادبزن کاغذی خودت را باد می‌زنی، حرکت هوا را روی پوستت حس می‌کنی. انسان و جانوران برای نفس کشیدن به هوا نیاز دارند. گیاهان هم به هوا نیاز دارند.

۲ چه چیزی هوا را آلوده می‌کند

دود خودروها، کارخانه‌ها و سوزاندن زباله، هوا را آلوده می‌کند. استفاده ی نادرست از وسایل گرمایشی هم می‌تواند آلودگی ایجاد کند. هوای آلوده به ما، جانوران و گیاهان آسیب می‌رساند. گاهی چشم‌ها را می‌سوزاند یا نفس کشیدن را سخت می‌کند.

دارا: «اگر دود نبینیم، هوا حتماً پاک است؟»
سارا: «نه! بعضی آلودگی‌ها با چشم دیده نمی‌شوند.»

۳ چگونه به پاک ماندن هوا کمک کنیم

برای راه‌های کوتاه، همراه بزرگ‌ترها پیاده برویم و برای رفت‌وآمد از اتوبوس و وسایل عمومی کمک بگیریم. درخت بکاریم و از گیاهان نگهداری کنیم. برگ و زباله را نسوزانیم. بزرگ‌ترها باید خودروها و وسایل گرمایشی را سالم نگه دارند و دود کارخانه‌ها را کنترل کنند. ساخت کارخانه دور از خانه‌ها هم به کاهش آسیب کمک می‌کند.
باران چه کمکی می‌کند؟ قطره‌های باران بخشی از گردوغبار و آلودگی را از هوا پایین می‌آورند؛ امّا همه ی آلودگی‌ها را از بین نمی‌برند. پس باید جلوی آلوده شدن هوا را بگیریم.

۴ آب یعنی زندگی

ما آب را برای نوشیدن، پختن غذا، شست‌وشو و کشاورزی مصرف می‌کنیم. از آب برای تفریح، پرورش ماهی و تولید برق هم استفاده می‌شود. گیاه با آب رشد می‌کند؛ جانور آب می‌نوشد و بعضی جانوران در آب زندگی می‌کنند یا غذایشان را از آن می‌گیرند.
فکر کن و بگو: اگر آب یک رودخانه خشک شود، برای ماهی‌ها، گیاهان کنارش و جانورانی که از آن آب می‌نوشند چه مشکلی پیش می‌آید؟
آب سالم را نگه داریم

۵ آلودگی آب به جانداران آسیب می‌زند

دارا کنار رودخانه، کیسه‌ای روی آب دید و آن را در دفترچه کشید.
سارا: «زباله جای ماهی‌ها را کثیف می‌کند!»
زباله، روغن، مواد شوینده و فاضلابِ تصفیه‌نشده، آب را آلوده می‌کنند. فاضلاب یعنی آب کثیفی که پس از مصرف باقی می‌ماند. آب آلوده می‌تواند انسان و جانور را بیمار کند و به گیاه آسیب برساند.

۶ هر آب شفافی آشامیدنی نیست

دارا: «این آب رودخانه روشن است؛ می‌توانم آن را بنوشم؟»
سارا: «نه! شاید چیزهای زیان‌آوری داشته باشد که دیده نمی‌شوند.»
آب رودخانه را مستقیم نمی‌نوشیم. از آب آشامیدنیِ مطمئن استفاده می‌کنیم. برای فهمیدن سالم بودن آب، آن را نمی‌چشیم و آب ناشناخته را بو نمی‌کنیم.

۷ آب چگونه به خانه می‌رسد

آب از جاهایی مانند رودخانه، سد یا چاه به تصفیه‌خانه می‌رسد. آنجا با روش‌های ویژه، گل‌ولای و مواد اضافی را جدا می‌کنند و آب را ضدعفونی می‌کنند؛ یعنی میکروب‌های زیان‌آور را از بین می‌برند. برای این کار ممکن است مقدار حساب‌شده‌ای کلر به آب بزنند. سپس آب سالم از راه لوله‌ها به خانه می‌رسد. آماده کردن آب، کار و هزینه دارد.

۸ هم آب را پاک نگه داریم، هم هدر ندهیم

در آب و کنار رودخانه زباله نمی‌ریزیم و روغن را در آب خالی نمی‌کنیم. هنگام مسواک زدن شیر را می‌بندیم و برای آبکشی باز می‌کنیم. حمام را طولانی نمی‌کنیم. برای شستن خودرو سطل به‌کار می‌بریم. شیر چکه‌کن را به بزرگ‌ترها خبر می‌دهیم. گیاهان را به‌اندازه و در ساعت خنک آبیاری می‌کنیم. آب را برای شستن درست دست‌ها کم نمی‌گذاریم؛ جلوی هدر رفتن آن را می‌گیریم.

مأموریت دارا و سارا

امروز یک کار برای پاک ماندن هوا و یک کار برای حفظ آب انجام بده. در دفترچه بنویس یا نقاشی کن و برای دوستانت تعریف کن. بگو چرا انجام این کارها به جانداران کمک می‌کند.
راه ما در درس‌های بعد
در درس‌های «زندگی ما و گردش زمین» نور خورشید، گرمی و سردی هوا و تغییرهای طبیعت را می‌شناسیم. بعد در «سرگذشت دانه» و «درون آشیانه‌ها» می‌بینیم چرا گیاهان و جانوران به محیط سالم نیاز دارند.

توضیح معلم

فعالیتِ ایجاد دود فقط نمایش آموزگار است؛ کودک دود تولید یا استنشاق نکند. آبِ صاف‌شده با صافیِ ساده، لزوماً آشامیدنی نیست. از کودک یک پیشنهاد عملی و گزارش آن را بخواهید.