درس نامه علوم پنجم درس 9 کارها آسان می شود (2)

درسنامه درس 9 :

درس نامه علوم پنجم درس 9 کارها آسان می شود (2)

سلام بچه‌ها! امروز می‌خواهیم درباره درس نهم “کارها آسان می‌شود” صحبت کنیم. در این درس با چند ابزار جالب آشنا می‌شویم که به ما کمک می‌کنند کارهایمان را راحت‌تر انجام دهیم. به این ابزارها ماشین‌های ساده می‌گویند. آماده‌اید؟

داستان علی و خانه در حال ساخت

علی با خانواده‌اش به خانه‌ای که در حال ساخت است می‌رود. کارگران زیادی مشغول ساختن این خانه هستند. هرکدام از آنها برای کار خود از ابزارهای مختلفی استفاده می‌کنند. مثلاً یکی از کارگران، یک فرغون پر از خاک را با کمک یک تخته بالا می‌برد. بچه‌ها، به نظرتان این تخته چطور کار او را راحت‌تر می‌کند؟ آیا تخته باعث می‌شود که کارگر نیروی کمتری برای بالا بردن فرغون لازم داشته باشد؟

سطح شیبدار چیست؟

سطح شیبدار یکی از ساده‌ترین ماشین‌های دنیاست! این وسیله به ما کمک می‌کند اجسام را راحت‌تر از پایین به بالا ببریم یا از بالا به پایین بیاوریم. مثلاً وقتی می‌خواهید از یک دیوار بلند بالا بروید، استفاده از نردبان (که نوعی سطح شیبدار است) کار را خیلی راحت می‌کند.

سوال: به نظرتان چرا کف خیابان‌ها و پیاده‌روها کمی شیب دارند؟ این شیب‌ها چه کمکی می‌کنند؟

………………………………………………………

………………………………………………………

………………………………………………………

فعالیت: ساخت سطح شیبدار

بیایید یک آزمایش جالب انجام دهیم! برای این آزمایش:

1. یک سطح شیبدار درست کنید (مثلاً با استفاده از دو تخته).
2. دو کتاب یا دفتر را در یک کیسه بگذارید و با نخ محکم ببندید.
3. با استفاده از سطح شیبدار، وزنه را بالا بکشید و ببینید چطور سطح شیبدار باعث می‌شود کار راحت‌تر شود.

در این آزمایش متوجه می‌شوید که چطور سطح شیبدار کمک می‌کند اجسام سنگین را با نیروی کمتر جابه‌جا کنید.

گوه چیست؟

گوه وسیله‌ای است که یک لبه‌اش از لبه دیگرش نازک‌تر است. مثل چاقو! وقتی با چاقو چیزی مثل سیب را می‌برید، لبه تیز چاقو به راحتی در سیب فرو می‌رود و آن را دو قسمت می‌کند. حالا اگر بخواهید همین کار را با دسته قاشق انجام دهید، نمی‌توانید!

ابزارهایی مثل کلنگ و بیل که در ساخت‌وساز استفاده می‌شوند هم به نوعی گوه هستند. کلنگ برای کندن زمین و بیل برای جابه‌جا کردن خاک به کار می‌روند. گوه‌ها کارها را خیلی ساده‌تر می‌کنند.

سوال: به نظرتان از چه ابزاری می‌توان برای خرد کردن یک تنه درخت ضخیم استفاده کرد؟ بله! گوه‌هایی مثل تبر یا اره، که لبه‌های تیز دارند.

پیچ‌ها چطور کار می‌کنند؟

 پیچ هم یکی دیگر از ماشین‌های ساده است.

پیچ‌ها به ما کمک می‌کنند دو جسم را به هم وصل کنیم. مثلاً وقتی بخواهید یک تابلو را به دیوار نصب کنید، از پیچ استفاده می‌کنید. پیچ‌ها شیارهای مارپیچی دارند که شبیه سطح شیبدارهای کوچکی هستند. این شیارها باعث می‌شوند که اتصال بین دو جسم محکم‌تر باشد.

فعالیت: دو بطری آب بردارید؛ یکی که در آن پیچ دارد و دیگری که در آن ندارد. حالا درهای آنها را باز کنید و دوباره ببندید. متوجه شدید که بطری‌هایی که در پیچ دارند، راحت‌تر و محکم‌تر بسته می‌شوند؟

قرقره چگونه کار می‌کند؟

وقتی می‌خواهید چیزی را به ارتفاع زیادی ببرید، ممکن است سطح شیبدار جواب ندهد. اینجاست که قرقره به کمک شما می‌آید!

قرقره‌ها وسیله‌هایی هستند که با کشیدن یک طناب، می‌توانند اجسام را بالا ببرند. مثلاً وقتی می‌خواهید یک سطل پر از مصالح را به طبقه بالای یک ساختمان ببرید، قرقره خیلی مفید است.

چرخ و محور

چرخ و محور یکی دیگر از ماشین‌های ساده است. این ماشین از یک چرخ و میله‌ای که با هم می‌چرخند تشکیل شده است.

چرخ و محور در وسایل مختلفی مثل ماشین، دوچرخه و حتی ساعت‌ها استفاده می‌شود. این وسیله به ما کمک می‌کند اجسام سنگین را با نیروی کمتری حرکت دهیم.

سوال: به نظرتان چرخ و محور چه کاربردهای دیگری دارد؟ فکر کنید و چند مثال بیاورید.

………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………

نتیجه‌گیری: ماشین‌های ساده

در این درس با چند نوع ماشین ساده آشنا شدید:

• سطح شیبدار: برای بالا بردن یا پایین آوردن اجسام.
• گوه: برای بریدن یا شکافتن اجسام.
• پیچ: برای محکم کردن اجسام به هم.
• قرقره: برای بالا بردن اجسام به ارتفاع زیاد.
• چرخ و محور: برای حرکت دادن اجسام سنگین.

این ماشین‌ها به ما کمک می‌کنند کارهایمان را با نیروی کمتری انجام دهیم. انسان‌ها از زمان‌های گذشته تا امروز از این ماشین‌ها استفاده کرده‌اند تا زندگی‌شان راحت‌تر شود.

فعالیت گروهی

حالا نوبت شماست! در گروه‌های خود با سه ماشین ساده مثل قرقره، سطح شیبدار و گوه، یک وسیله بسازید و ببینید چطور می‌توانید با آن وسیله کارهایتان را راحت‌تر کنید. نتیجه کارتان را با همکلاسی‌هایتان به اشتراک بگذارید!

نتیجه‌گیری: ماشین‌های ساده در زندگی روزمره ما نقش بزرگی دارند. از ساختن خانه‌ها تا حرکت دادن وسایل سنگین، همه جا از این ماشین‌ها استفاده می‌شود تا کارها آسان‌تر شوند.